آشنايي با تاريخچه جاده و راههاي ارتباطي دهستان موغار :

موغار در سال 1374 مركز دهستان گرمسير قرار گرفت و از نظر موقعيت بسيار مطلوب است و در كنار جاده ترانزيت تهران – قم – كاشان قرار گرفته است و در مسير چهار استان يزد – كرمان – بندر عباس – سيستان و بلوچستان واقع كه از نظر موقعيت عالي و بسيار مهم مي باشد . زيرا در تقاطع راه قديم اردستان به كاشان و شاهراه اصلي اردستان به نطنز – بادرود – كاشان قرار دارد . در سال 1311 جاده شوسه ماشين رو از اردستان به نطنز و كاشان زير سازي شد و جاده كاروان رو موغار به بادرود و كاشان به علت داشتن ريگ روان متروك ماند به همين دليل راه اصلي اردستان – كاشان از طريق نطنز انجام مي گرديد . ولي در سال 1358 با ايجاد چاههاي كشاورزي و واگذاري زميني به اهالي منطقه اين جاده مجددا رونق گرفت و بنام جاده كشاورزي زير سازي و اسفالت گرديد البته زير سازي و اسفالت در سال 1375 به درخواست اهالي و اداره كشاورزي وقت زير سازي و اسفالت گرديد . بعد در اداره راه و ترابري اين جاده به عنوان جاده بادرود – مهاباد – موغار – سهاميه ثبت گرديد كه اكثريت بوميان از اين جاده به طرف آقا علي عباس و بادرود سفر مي كنند . سپس وزارت راه و ترابري براي كوتاه كردن راه كاشان – اردستان و ايجاد راه ترانزيت به باز سازي جاده قديم موغار – كاشان پرداخت و هم اكنون با احداث جاده ترانزیت اردستان – كاشان با ترافيك جاده سبكتر گرديده است .

موقعيت جغرافيائي موغار :

موغار در 28 كيلومتري شمال اردستان و 5  كيلومتري شهر مهاباد با طول جغرافيائي 52 درجه و 12 دقيقه و عرض  52 درجه و33 دقيقه باارتفاع 997 متر از سطح دريا با مساحت 3 ميليون متر مربع كه از شمال به روستاي رحمت آباد ودهستان امامزاده وازجنوب به دهستان همبرات واز غرب به محدوده نطنز واز شرق به مهاباد محدود مي با شد . 

ويژ گيهاي طبيعي دهستان گرمسيربه مركزيت موغار از نظر توپوگرافي و شيب منطقه:

موغارازنظر توپوگرافي به صورت جلگه اي و قسمتي از موا قع آن كوهستاني كه كوههاي آن دنباله ارتفاعات كوه صله فلاهورخا نه است كه بلند ترين ارتفاعات آن فلاهورخانه به ارتفاع 680 متر از سطح زمين مي با شد و شيب عمومي اين مناطق از شمال شرق به جنوب شرق كشيده شده است و شيب نسبتا تند و با وسعت زياد منتهي مي گردد و شيب مناطق كشاورزي ومسكوني 2/1 مي باشد و مقاومت خاك منطقه 5/1 الي 5/2 است . 

 پوشش گياهي و جانوري دهستان موغار :

ازنظر پوشش گياهي جزء منطقه مركزي ايران محسوب و پوشش گياهي به علت نامساعد بودن آب وهوا- جنس خاك و قلت بارندگي نسبتا فقير و از نوع استپ صحرايي و بياباني مي باشد وبه علت شنزاري بودن و خاك رسي بودن ميزان بارندگي بسيار كم ميباشد. و داراي استپ گياهي متفاوت از گونه هاي كاندول، اسفند، انواع شورها ،  ارتي پلكس ، اردلوك ،  خار ،  درمنه ، خاك شير ، آشتون ، پرشن ، تاغ ، گز  ، جزه ، علي جان و درختاني مانند سنجد، بيد ، توت ، انار ، انجير، كاج ، سرو ، و جانوران از قبيل گرگ ، شغال ، روباه ، سگ ، سگ گرگ ، موش ، خرگوش ، واز نظر حيات وحش : در بعضي از مناطق  غزال ، آهو ، بزكوهي ، قوج ، ميش و خزندگاني چون مار، افعي ، مارمولك ، سوسمار ، و پرندگاني چون : حواصيل ، اردك ، كلاغ ، گنجشك ، آهوبره ، سار، باز ، كه برخي از پرندگان در فصول مختلف مهاجرت مي نمايند.

اقليم وآب وهواي دهستان موغار:

 داراي اقليم خشك و كويري و دوره هاي تضاد حرارتي سرد وگرم ونيمه گرم مي باشد: دوره هاي سرما در ماههاي آذر تا اسفند و دورههاي گرما از خردادماه تا اواسط شهريور و دورههاي نيمه گرم و مرطوب درمهر و آبان ميباشد و حداكثر درجه حرارت در دهستان به5 – تا42 + درجه سانتيگراد ميرسد .

انواع بادهاي دهستان موغار :

باد خراسان : كه جهت شرقي غربي داشته وملايم است . 

باد كاشان : از سمت غرب منطقه وزيده و تقريبا از طرف كوه كركس به ناحيه وارد مي شود و در زمان وزش باد هوا خنك مي شود و اين باد را باد باران هم مي گويند.

باد پاييزي : از غرب به شرق مي وزد واز نيمه دوم شهريور تا نيمه اول آبانماه در جريان است و باد پاييزي نشانه سرد شدن هوا است .

باد اسفندي : اين باداز سمت غرب به سمت شرق مي وزد وازاوايل اسفند تا نيمه اول ارديبهشت مي باشد و وزش اين باد نشانه گرم شدن است. منشاء اين باد و باد پاييزي تقريبااقيانوس اطلس و درياي مديترانه مي باشد و سرعت اين باد گاهي به80 كيلومتر در ساعت ميرسد و خساراتي هم ببار مي آورد .

باد قبله:این نوع باد در واقع ازسمت جنوب موغار به سمت شمال موغار میوزد و چون تقریبا از سمت قبله می باشد در روستای موغار به باد قبله معروف است .

خاك شناسي دهستان موغار :

 از نظر خاك داراي وضع مورفولوژيك خاص بوده و تنوع دوره هاي زمين شناسي به خوبي در آن ديده مي شود و اكثر رسوبات از دوران اول تا چهارم را دارا مي باشد نوع خاك آن از نوع (clay) رس و sandy  شن مي باشد كه با توجه به تحقيقات بعمل آمده بيشتر از نوع لوم loam   تركيبي از شن و رس مي باشد . داراي شوري قليائيست كه با توجه به عمق خاك و شن قسمت عظم دهستان مناطق زراعي پر وسعتي است كه به علت كمي منابع آب قسمت وسعي از زمين به صورت مراتع فقير خودنمائي مي كند .

ميزان بارندگي  دهستان موغار :

ميزان بارندگي در اين دهستان از 75 الي 100 ميليمتر تجاوز نمي كند .

منابع آب دهستان موغار:

با توجه به كمي نزولات جوي و عدم رودخانه دائمي و فصلي و حفر چاههاي عميق بيش از حداكثر قناتها خشك گرديده فقط موغار مركز دهستان داراي سه رشته قنات و يك چشمه است كه از اطراف ميلاجرد و مادر چاه شروع و به صورت رو باز و روان به دشت موغار مي رسد آب اين قنات 20 طاق و هر طاق 15 دانگ  و0 30 سهم تقسيم مي گردد . كه جدول ذيل آمار منابع آبي و زمين زير كشت دهستان را مشخص مي نمايد .

اوضاع اقتصادي :

كشاورزي و باغداري : با توجه به آب موجود و زمين مناسب كشاورزي نقش بسيار عمده اي در تامين زندگي اهالي دارد و مهمترين محصولات كشاورزي عبارتند از :

گندم و جو : كه گندم از طريق سيلو و جو آن توسط  گاوداران و دامداران خريداري و ساليانه 10000 تن گندم از دهستان به شهرهاي كاشان ، اصفهان فرستاده مي شود كه از طريق سيلو خريداري مي گردد و0 800 تن جو به مصرف دامداران و گاوداران رسانيده مي شود .

صيفي جات : در اين دهستان صيفي جات نقش عمده اي دارد و به شهرهاي تهران – اصفهان – كاشان و به تمامي نقاط ايران فرستاده مي شود .

كل زمين كشاورزي دهستان 7000 هكتار مي باشد كه 3500 هكتار ان به صورت آيش هر ساله كشت مي گردد و از آنجا كه رودخانه دائمي در اين دهستان وجود ندارد به همين علت آبياري زمين هاي كشاورزي از طريق حفر چاه هاي عميق تامين مي گردد كه با توجه به كمي تامين آب و خالي شدن سفره هاي زير زميني هر ساله سطح آب پائين تر و آبها شورتر مي گردد .

دامداري و دامپروري :

يكي ديگر از عوامل موثر در وضعيت اقتصادي مردم دامداري مي باشد كه علاوه بر شغل كشاورزي و باغباني تعدادي دام جهت استفاده از شير و لبنيات در طرح هاي كشاورزي نگهداري مي كنند .

مراتع :

مرتع به زميني گفته مي شود كه بدون اينكه كسي در آن زحمتي كشيده باشد گياهاني در آن روئيده و سبز شده است و از مهمترين و با ارزش ترين منابع ملي كشور ما مي باشد كه به علت نوع خاك و آب و هوا و كمي نزولات آسماني مراتع دهستان از نوع مراتع درجه 3 و 4 مي باشد و جز مراتع ضعيف به حساب مي آيد كه به علت چراي بي رويه و بي موقع دام فرسايش خاك زيادي دارد و طبق آمار اخذ شده كل مساحت ملي دهستان 472 / 15972 هكتار كه مساحت محدود دهستان 17350 هكتار و مستثنيات آن 5280 / 1377 هكتار مي باشد .

 جدول ذيل نشانگر مراتع روستاها و مزارع مي باشد :

صنايع دستي :

يكي ديگر از عوامل موثر در اقتصاد مردم صنايع دستي است كه مهمترين آن صنعت قالي بافي است و از دير زمان مردم اين منطقه خصوصا زنان به اين امر اشتغال داشته اند و تا قبل از ركورد بازار جهاني فرش نقش قابل توجهي در تامين معاش زندگي مردم داشته است و هم اكنون با افت بازار جهاني روبرو شده است و بيشتر از نوع قالي هاي شادسر به اندازه هاي 20 / 1 * 2 و قاليچه هاي قمي و كاشي و بعضي با ايجاد 4*3 و 2*3 با نقشه هاي ميمه و نائين بافته مي شود .

منابع آبي ( چاه ) و مساحت زير كشت دهستان موغار :

جدول آمار منابع آبي ( چاه ) و مساحت زير كشت و باغات دهستان

اوضاع فرهنگي ، اجتماعي دهستان موغار :

جمعيت :

طبق سرشماري سال 1375 دهستان 2606 نفر جمعيت دارد كه از اين تعداد 1315 مرد 1291 زن در غالب 552 خانوار زندگي مي نمايند .

آمار جمعيت طبق سرشماري سازمان برنامه و بودجه روستاهاي گرمسير

دين و مذهب :

اهالي داراي دين مبين اسلام و مكتب شيعه دوازده امامي مي باشند قبل از اسلام آئين زرتشتي داشته اند ولي با ورود اسلام به ايران مردم به اسلام گرويده اند در اين منطقه هنوز آثار معبد و زرتشت در بعضي از آثارها و نماهاي ساختماني به يادگار مانده است . 

اوضاع فرهنگي :

با تعريفي كه از فرهنگ شده است صاحب نظران و انديشمندان بيش از 300 تعريف براي فرهنگ كرده اند برخي فرهنگ را به معني دانش و حرفه و علم فنون و هنر مي دانند و برخي ديگر فرهنگ را مترادف با كلمات مبادي آداب ، اهل مطالعه ، خوش مشرب مي دانند و با شروع تعليم و تربيت جديد در ايران واژه فرهنگ به معني آموزش و پرورش به كار رفته است . گرمسير بخصوص موغار افراد بزرگ و شايسته داشته است و به شرح حال و زندگي شعرا و عرفا و علماي آن منطقه مي پردازيم .

1- شيخ ابراهيم ابن حاج محبعلي عارفي موغاري از فضلا و خوش نويسان خط نسخ در قرن يازده هجري و از شاگردان مولا محمد تقي مجلسي .

1-  شيخ كمال الدين عارف معروف به شيخ عبد السلام از عرفاي بزرگ .

2- شيخ صدر الدين موغاري از عرفا .

3- شيخ اسماعيل موغاري از عرفا .

4- شيخ ركن الدين ابوالفتح موغاري معروف به بابا ركن فرزند شيخ صدر الدين از عرفا .

5- ملا محمد موغاري از علما و شعراي دوره ناصرالدين شاه .

6- سيد يوسف موغاري از علما و فضلا .

7- شيخ جعفر معروف به موبد موغاري از علما و فضلاي قرن 14 هجري .

8- ملا اسماعيل موغاري مردي فاضل و زاهد و امام جماعت موغار .

9- علي اكبر ناجي موغاري فرزند ملاحسين از شعراي ساكن تهران .

و دهها افراد ديگر كه در زمانهاي خودشان داراي ذوق شوق و خلاقيت هاي منحصر به فرد بوده اند و هم اكنون از اين خطه افراد تحصيل كرده و بزرگي برخواسته اند كه در مصدر اموردر كشور ايران مي باشند .

موغار مدفن باباركن الدين و بابا عارف موغاري كه حضرت پير مرتضي اردستاني و پير جمال سلسله ارادتشان به بابا عارف موغاري مي رسد و هم اكنون افراد بزرگي از موغار برخاسته اند كه در سراسر كشور در سمت هاي مختلف خدمت مي نمايند . موغار داراي وقفياتي است كه اين وقفيات در سال 1104 هجري قمري مير محمد مهدي حكيم الملك وقفياتي بر اولاد سيد روح اله اردستاني جد اعلاء خود نموده است و 5/12 سهم آب و ملك موغار و ده حبه از جمله 72 حبه آن جزو آن مي باشد .

منابع:

1- فرمانداري اردستان

2- اداره آموزش و پرورش اردستان

3- مديريت جهاد كشاورزي اردستان

4- سازمان تعاوني روستايي اردستان

5-  سازمان تعاوني مهر اردستان

6- برسي مسائل روستايي شهرستان اردستان تأليف داود افتخاريان مهابادي

7- منابع طبيعي اردستان

8- كتابخانه ارشاد اسلامي اردستان

9-  سيماي مهاباد :اثر سهراب كريمي

10- نگيني بر انگشتر كوير نوشته مرتضي شفيعي

11-  موغار خطه زر خيز اردستان

 ۱۲- وبلاگ سهراب کریمی- کویرمهاباد